ΤΙ ΚΙΦΑΛΙ ΚΑΙ ΤΙ ΠΟΔΑΡΙ

Καλομηνάς


Καλομηνάς (Μάϊος)

“ Έρθεν ο καλομηνάς, πία γάλα, αν πεινάς”

Όνταν έρται ο καλομηνάς, φυτρώνε τα χορτάρα,

ντ' έμορφα επρασίντσανε, τα τσόλα τα παρχάρα.


Είναι επιβλητική η φύση του πόντου και υποβλητική η ομορφιά της. Η ποντιακή ψυχή πορεύεται θριαμβευτικά μέσα στο περιβάλλον της. Την αγαπά απέραντα, όμως στέκει και με δέος απέναντι στα φαινόμενά της.

Άρ έρθεν και η άνοιξη, αίχτρια και καλωσύνια,

ήλεν αργεύ' να βασιλεύ', τρανύνε τα ημέρας,

τα χιονοζώμια επλέθυναν, τ' ορμία σελοκόφκουν

και τα ποτάμια έρραξαν, κουβαριάουν και τρέχνε.

Τα δέντρα εκουρούμπωσαν, ένοιξαν τα τσιτσέκια,

τον Μάρτ' ανοίν' τα μάραντα, κι Απρίλ' τα μανουσάκια,

Καλομηνά η τουτουγιά κι όλα τα χελωνίτας,

τα ράχια επρασίντσανε και τα παρχάρια εχλόισαν.

Ελάλεσεν το νυχτοπούλ', έρθαν τα χελιδόνια,

θα χτίζνε τα φωλόπα τουν σ' οπερσιζνά τα τόπια.

Λαλεί ο κούκον σο κλαδίν κι η κίσσα χτίζ' φωλέαν

και τ' άσπρα τα σορσόταινας χαμελά κατηβαίνε.

Τα ζα εβγαίνε ση βοσκήν, τα θεριά σο κυνήγι,

αντιβοούνε τα ραχιά, αντιβοούν τ' ομάλια,

όλια τη γης τα πλάσματα σύρκουν, να ζευγαρούνταν,

εβγαίν' κι η κόρη σον παρχάρ' να γίνεται ρομάνα.

Άνοιξη φέρει τη Λαμπρήν και το Χριστός Ανέστη,

άνοιξη φέρει τη ζωήν, τη χαράν και το γέλος.

Πάντα να έτον άνοιξη, πάντα καλοκαιρία !


ΔΙΣΤΙΧΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΦΥΣΗ

Καλομηνά, ζωή, χαρά, κελαηδούν τα πουλία

χαλία έστρωσαν σην γήν, λογιών-ειδών πλουμία.


Η πλάσ' όλεν χαμογελά και τα τσιτσέκια ανθούνε

και τα πουλία τη θεού γλυκέα κελαηδούνε.


Να σαν εσάς ψηλά ραχιά, η νέτε σουν κι χάται,

κρούει ο ήλεν ασον πουρνόν κι εσείν χαμογελάτεν.


Να σαν εσάς ψηλά ραχιά, πάντα χλωροφοράτεν,

διαβαίνε χρόνια και καιρούς, καμίαν κι γεράτεν.


Και τα πουλιά τ' αγλώσσωτα, σα δέντρα κελαηδούνε,

ατά πα εφτάγνε σεβνταλούκ, εγροικούν κι αγαπούνε.


Από το βιβλίο του Στάθη Ευσταθιάδη: ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΠΟΝΤΙΑΚΟΥ ΛΑΟΥ


Καλόν μήναν να έχωμε, και ο καλομηνάς να λαρών' τα καρδίας εμουν. Εδέβανε δύσκολα ημέρας, και άμον ντ' ελέπω, έρχουνταν κι άλλο δύσκολα. Αούτο την άνοιξην ας παίρωμε δύναμην για να εβγάλωμε ατό την χρονίαν. Τα πράματα κι πάν' καλά, σ' όλεν τον κόσμον. Εμείς πα, ο κάθα είς εξέρ' τ' εκεινού το ζόρ'. Όμως, όπως τα τσιτσέκια ντο ανθίζνε, αέτς ας ανθίζνε κι απές εμουν αισθήματα χαροπά, και ας χαρεντερίζωμε έναν ξάϊ τα ψήα μουν, για να επορούμε και πιδαβαίνωμε ατά τα ημέρας κι άλλο εύκολα.

Και για να “εφτάω” την καρδίαν εσουν, ας λέγω σας έναν ανέκδοτον που εντώκεν ατώρα σο νού μ'. - Εμείς οι πόντιοι πάντα εμασχάρευαμε, και πάντα εποίναμε αστεία ο είς με τον άλλον, χωρίς να χολάσκεται κανείς ! Και σα κι άλλο δύσκολα χρόνα μουν, εμείς κι εχάσαμε το γέλως εμουν, ατό όμως εν έναν τρανόν ιστορίαν που θα τουρτεύωμ' ατο και θα αγγεύωμ' ατο άλλην φοράν. -


Κάποτε λοιπόν, ετοπλαεύταν δέκα, δώδεκα άλογα, ψηλά και δυνατά, και εσέβαν σην σειράν. Άνοιξη πα έτον. Σίτα έστεκαν σην σειράν, έρθεν κι ένας γάϊδαρος και εκάτσεν σο γιάν' ατουν. Ετέρνεν κι εμπροστά άμον το πλυμένον το μαντίλ' !! Το άλογον ντο έστεκεν σο γιάν' ατ', ετέρεσεν καλά καλά και ερώτεσεν ατον:

Δύο οκνιάντ ελεεινοί, έναν ημέραν επλώθαν ανάσκελα αφκά σ' έναν κεράσ' και κοιμούνταν. Απ' ατουκά κι ελατάρτζανε ούτε για νερόν!! Ας σην οκνίαν ατουν, τον γάϊδαρον τάην εκούϊζαν ατον.Το δεντρόν πα τ' ευλοημένον φορτωμένον τα κεράσα. Αφού ολόεν την ημέραν εκάθουσαν εκει αφκά επείνασαν. Κάποτε ανοί το στόμαν ατ' ο ένας, και λέει βαρέα και αργά σον άλλον: Ατώρα ας ερούζνεν έναν κεράσ' απές σο στόμα μ' και έτρωγα το ! Ο άλλος πα λέει ατον: Νέπε, πώς κι οκνείς και καλατσεύς κέλα !!

1-5-2009

Κεβρεκίδης Αλέξανδρος