ΤΙ ΚΙΦΑΛΙ ΚΑΙ ΤΙ ΠΟΔΑΡΙ

ΑΛΟΞΕΝΟΣ


Αλόξενος: Επίθ. Τραπεζ. Χαλδ.

Από το αμάρτ. Ολόξενος εκ των επιθ. Όλος και ξένος. 1) Ο παντελώς ξένος: Φρ. Ξένος κι αλόξενος (καθ' ολοκληρίαν ξένος) 2) Ουδ. Πληθ. Αλόξενα ουσ. Μέρη ξένα, λίαν απομακρυσμένα: Άσμα. Την κυρ' Ειρήνεν προξενούν κάτου μακρά σα ξένα, / 'ς σα ξένα και 'ς σ' αλόξενα, 'ς σην άλλεν Ρωμανίαν.


ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ ΛΕΞΙΚΟΝ ΤΗΣ ΠΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ
ΥΠΟ

ΑΝΘΙΜΟΥ. Α ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ


Έναν ταγωδίαν πα λέει: Σα ξένα είμαι Έλληνας και σην Ελλάδαν ξένος.

Όχι, κι είμες ξέν' σην Ελλάδαν, άμαν σο χωρίον εμουν ένουμνες άμον ξέν' ! Ερωτώ εγώ. Κι αν κι είμες ξέν' και αλόξενοι, ατότε ντό είμες.....; για καθέστεν και νουνίστατο κι άλλο βαθέα. Δεβάτεν αντίκρυ σην γειτόν' τσαν εσουν, η σον γείτοναν εσουν, να πίνετεν καβάν και να κεβεζελεύετεν αν επορείτεν. Πόσοι είναι ατοίν που εφτάν' ατο ακόμαν; ποίος εξέρ' ποίος κάθετε σην γειτονίαν ατ' ολόερα; Ποίος λέει καλημέραν, και σ' ίναν; Και τα παρακάθα μουν πού είναι;

Κάποτε τ' οσπίτα μουν αραία αραία έτανε, άμαν τα ψήα μουν σουμά. Όπως έτανε τα πόρτας ι 'μουν, ξεκλείδωτα και ανοιχτά, αέτς έταν και τα καρδίας εμουν. Έξερεν ο είς το ζόρ' τ' αλλουνού. Έξερεν ο είς την χαράν τ' αλλουνού, πώς εζήνεν, πώς επορεύκουτουν. Πού θα εδούλευεν, ντο θα έτρωεν, πού επόνεν, τίναν είχεν μισαφίρ', πόσα παιδία είχεν και τα ονόματά τουν. Άν το σπίτ' ν ατ' επέρνεν νερόν, και αν εποίκεν την παχτσάν. Ντό εφύτεψεν και πώς. Αν ώβασαν τα κοσσάρας, και πόσον γάλαν επαίρεν ας σα χτήνα. Ατώρα θα λέει κάποιος...ναι αλλά ατότε το Ωραιόκαστρον έτον τσίπ χωρίον. Ναι, το Ωραιόκαστρον ατότε έτον τσίπ χωρίον, άμαν εμείς πα έμνες τσίπ αρθώπ' ! Ομοίαζαμε άρθωποι ! Ατώρα......; Είμες αλόξενοι.......τσίπ !!

Ατότε σο χωρίον – εμείς οι χωρέτ' ακόμαν χωρίον λέγωμ' ατο - έξεραμ ο είς τον άλλον. Επορπάτναμε σην στράταν και όλτς εγνώριζαμε, όλ' εγνώριζαν εμας. Έλεες καλημέραν, καλησπέραν, και έκουες καλημέραν και καλησπέραν. Ατώρα νια καλημέραν ακούς, και νια καλησπέραν λένε σε ! Κάποτε τα καλοκαίρα, έβγαιναμε σην βόλταν και επορπάτναμε το χωρίον απ' άκραν σ' άκραν, με τα σίμισκας σα χέρα. Εμείς ας αφκά την γειτονίαν έρχουμνες ους τη Γιορδανάκη τη

κούτσουρου, και ξαν οπίς. Και ξαν ση Γιορδανάκη, και ξαν οπίς. Έλεπαμε κόσμον – ο κόσμον πα έλεπε μας – παιδία που επουστούριζαν σα γωνίας, τρανούς, μικρούς, νέϊκα κορτσόπα, με τα γέλτα με τ' ανέκδοτα, με τα ιστορίας, με τα μασχαρίας, με τα πειράγματα........εμείς οι αγράματοι, οι αμόρφωτοι..... Τα Χριστούγεννα, την Λαμπρήν – ατώρα που είναι σουμά και τα ημέρας – εσκουντούλιζεν όλεν το χωρίον ας σα μυρωδίας, ας σα τσορέκα ντο εψέουσαν και ας σα ψωμία. Οι κοδέσπαινες, έξεραν πότε, και ποίος ψέν, και ντο ψέν. - Όλ' κι είχανε φουρνία σο σπίτα τουν, κι αέτς ετοπλαεύκουνταν όλ' σο φουρνίν τη μαχαλάς ατουν και έψεναν. Έψεναν, έλεγαν, έπιναν και εγέλαναν εντάμαν.....οι αγράματοι......- Εγροίκαναμε γιορτάς, άνοιξην, καλοκαίρ', μοθώπορον, χειμουνγκόν.......με τα λίγα εζήναμε.

Ατώρα, μω τον νόμο σ'......άρθωπος κι σουμώντ' σε.....αν κι έχ' όφελος ! Άρθωπος κι τερείσε. Ντο τερείσε κέλα και ελέπς' τα κατσία τ', νερασκεσαι να καλατσεύς ατον. Πορπατείς σην στράταν και άρθωπον κι εγνωρίεις. Σην γειτονίαν πα για να ελέπς κάτιναν πρέπ' να πάς εμπαίν' τς απές σο σπίτ' ν ατ'. Και πώς θα εμπαίν' τς; Όλα καρακωμένα και σπαλισμένα. Απ' οξωκά να σπάζνε σε, απές χαπάρ' κι έχνε. Άφς που ατοίν άρθωπον απές σο σπίν' ατουν κι θέλνε να βάλνε. Ά, κανέναν σκύλον, κανέναν κάταν ημπορεί να βάλνε, άρθωπον όχι. (Ατό πα με τα σκυλία και τα κατούδα απές σο σπίτ' εν άλλο, αλλά θα λέγωμ' ατο άλλη φοράν).

Το χωρίον εμουν έντονε πολιτείαν. Από τρία χιλιάδες κόσμον, περίπου, ένουμνες τριάντα χιλιάδες. Ποίος ποπάς και ποίος κουμπάρος. - Άτοχα..., η καλατσή μ' ξαν σον ποπάν έρθεν εκλώστεν. -

Το Ωραιόκαστρον, από ποντιακόν χωρίον έντονε αλόξενον πολιτείαν. Κι εμείς από πόντιοι Ωραιοκαστρίτες ένουμνες αλόξενοι πολιτανοί. Άναυα ατό, εχάσαμε και την ανθρωπίαν εμουν. Εχάσαμε τα αξίας εμουν, ατά τα αξίας και τα χαρίσματα μουν ντο λέγω και βαρκίζω πάντα, και εγομώθεν το στόμα μ' μαλία, άμον πόντιοι και άμον Έλληνες. Και ίλαμ άμον πόντιοι. Όταν έρθαν τεμετέρ το '22 αδά σα μέρη, ντο έτανε; και ντο εποίκαμ' ατα; Κι ατώρα πώς εκατήντησαμε..... - Ατώρα είπα ατό και εθυμέθα ντο είπεν κάποιος φιλόσοφος τεμέτερον. Έκιτι κώλε, είπεν, πως έκλανες και πως κλάν' τς' ......! Και είνας άλλος πα είπεν ατον..... Και πού είσαι ακόμα .....!

Φώς σ' ομμάτα σουν Ωραιοκαστρίτ', φώς σ' ομμάτα σουν πόντιοι !


Ωραιόκαστρο 24-4-2009

Κεβρεκίδης Αλέξανδρος