ΤΙ ΚΙΦΑΛΙ ΚΑΙ ΤΙ ΠΟΔΑΡΙ

Πού βαδίζωμε;

Μαχανάδες πολλά. Ίλ(ι)αμ ατώρα με τα πανοΰρ(ι)α. Κόσμε, άμον κάτ' κι πάει καλά. Εθαρρώ το ποντιακόν η παράδοση μουν εχάθεν, έλλαξεν, εταράεν, εδελ(ι)άεν, εσυμποδίεν !! Άμον έχασαμε τ' αχούλ(ι)α μουν. Ένουμνες Ευρωπαίοι, Τουρκάντ', Γάλλοι, Πορτογάλοι και ξέρω 'γώ ! Άλλο ντο να λέω; Εντώκε μας η παγκοσμιοποίηση, η Αμερικανοποίηση και όλ(ι)α τα εις ποίηση !

Ενέσπαλαμε τοι μειζοτέρ' τς' εμουν; Ενέσπαλαμε τοι παλαιούς εμουν; Όσοι τολάϊστο επρόφτασαν τοι παλαιούς εμουν, ενέσπαλαν ατς'; Εμείς οι κι άλλο τρανοί ενέσπαλαμε τοι παππούδες εμουν, και τοι καλομανάδες εμουν; Εμείς οι κι άλλο τρανοί ενέσπαλαμε ντο έλεγαν εμας οι παλαιοί; Ενέσπαλαμε τα ιστορίας ντο έλεγαν εμας για την Πατρίδαν; Τα καριπίας και τα βάσανα ντο έσυραν ατοίν οι αρθώπ' ούς να έρθαν σην Ελλάδαν; Ενέσπαλαμε τα μουχαπέτ(ι)α ντο εποίνανε; Τα παραδοσιακά τα γάμους ντο ίνουσανε, τα φωτίσ(ι)α, τα χαράντας; Ενέσπαλαμε τα πανοΰρ(ι)α μουν, το πώς εχόρευαν οι παλαιοί, τα χορούς ντο εχόρευαν και πώς εχόρευαν ατα; Ενέσπαλαμε τα χωρία ντο έρθαν τεμετέρ'; Μασούρα, Κερασούντα, Οινόη, Κοτύωρα, Σινώπη, Πάφρα, Κάρς, Ματσούκα, Τραπεζούντα. Τσιμερά, Αε Φωκάς, Χάτς, Σταυρίν, Ίμερα. Και πόσα ακομάν. Χος θυμούμες ακομάν να λένε οι κι άλλο παλαιοί...., ατοίν είναι Καυκάσιοι, εκείν' είναι Σουρμενίτ', οι άλλ' έταν Πάφραληδες..!

'Ολ' έταν απ' έναν τόπον. Και ο κάθα είς είχεν σον τόπον ατ' τα χορούς ατ', και την καλατσήν ατ'. Εχώριζεν ο είνας το άλλον !!

Και ας ταλεύω ατώρα βαθέα απές σο ζωμίν, και ας ταράζ' ατο έναν ξάϊ.

Είπα απράνας. Μαχανάδες πολλά. Και για τ' ατά ντο θα λέγω μίαν κι άλλο, μαχανάν εύρα ας σα πανοΰρ(ι)α, και ας σα χορούς ντο εφτάνε οι σύλλογοι σα χωρία τουν. Έγραψ' ατο μίαν κι άλλο, και είπ' ατο πεντακόσ(ι)α φοράς. Αρ θα γράφτ' ατο, και θα λέγ' ατο μίαν κι άλλο.

Τα παιδία κι ξέρ'νε ντό ΑΚΟΥΝΕ, ντο ΧΟΡΕΥΝΕ, ντο είν' ατα ντο ΦΟΡΟΥΝΕ, κι απόθεν ΕΙΝΑΙ !! Από πού κες να αρχινώ και ντο να πρωτολέγω;

Λοιπόν. Ας αρχινώ με τ' έναν παροιμίαν που λέει ότι: Τ' οψάρ', ας σο κιφάλ' σκυλάζ' !! Μόνον που αδακές κι έχωμε έναν κιφάλ', αλλά πολλά ! Και κι ξέρω αν αρχινούμε και κόφτωμε ντο θα ίνεται ! Θα λιγοστεύνε, γιόξαμ' άμον την “λερναίαν ύδραν”, θα περισσεύνε; Θα εφτάμε καλόν, η κι άλλο χείρ';

Είπα σας για τα παιδία ντο κι ξέρ'νε που ευρίουνταν και ντο εφτάνε, - πασκίμ' οι τρανοί εξέρ'νε; - και θα λέγω σας παραδείγματα.

Ατώρα τα τελευταία χρόν(ι)α, δεύτερον ευρέθα σον ετήσιον χορόν κάτινος τρανού Συλλόγου αδά σην Θεσσαλονίκην. Αδά σην Θεσσαλονίκην που τεμ(ε)άκ εν η “κοιτίδα”, το “λίκνον”, η “μάνα” τη ποντιακής παράδοσης και του πολιτισμού. Ατό ντο είδαν τ' ομμάτ(ι)α μ' – και έγραψ' ατο σην κάμεραν οφέτος – κι εχόρνεν απές σ' αχούλι μ' !! Τα παιδία, - τρανοί έταν, κι έταν μωρά - ετιζεύταν σο γιάν τη πίστας, κι ατότε εσκάλωσεν κι εφόριζεν ατα ο “δέσκαλον” τα πασλούχ(ι)α τουν ! Εξέβαν απάν' σην πίσταν να χορεύνε και ντό τερώ !! Τα λώματά τουν εθαρρείς εσύ περισάνηδες !! Εθαρείς κι εσύ ατοίν ας σο χωράφ' έρθανε !! Σα ποδάρ(ι)α τουν άλλος εφόρνεν τσάπουλας, άλλος αθλητικά, άλλος σκαρπίν(ι)α ατά πα σκονισμένα, αλευρωμένα. Μώ το θάμα σ'....!!! Τα πασλούχ(ι)α τουν, τα καμίσ(ι)α τουν, τα γιλέκα τουν βάϊ, βάϊ, βάϊ....!!! Εγώ εστεναχωρεύτα, ερεθίστα, εφτύλαξα, όλ(ι)α εντάμαν έπαθα !!! Και να έτον μανάχον ατό ! Σο τέλος χορεύ' έναν κορτσόπον με το σκουλαρίκ' σ' ωτίν, και σο μυτίν ατς πα είχεν έναν αοίκον,....πώς λέν' ατο, καρφωμένον.....και φορεί Ζίπκας !!!! Κοντίτσικον πα έτον τ' αφορισμένον. Και να χορεύνε !!! Έϊκιτι Καλούση, εϊκιτι Μοσκώφ !!!! Ακόμαν κι ετελείωσα....Αν έταν μανάχον ατά ποίος “ελογαρίαζεν ατα” ας λέγωμε. Αφού εποίκαμε υπομονήν, και εκούρτεσαμε ατά ντο έλεπαμε, έρθε μας έναν σαμάραν κι άλλο......Εσέγκεν ατός ο “δέσκαλον” τα παιδία να χορεύνε τον Σέρα χορόν......Εξέβαν εμπροστά έξ', εφτά παιδία να χορεύνε....κι από πίς πα εκόλτζεν και το κορτσόπον.....- Ατώρα εντώκεν ξάν σο νούμ' το ανέκδοτον με τον γάϊδαρον και τα άλογα. Ήμαρτα. - θα έτον είκοσ' χρονών.....το ζιπκοφορεμένον, με τα σκουλαρίκ(ι)α και τα χαλκάδες....Θα χορεύ' εκείνο πα Σέρα χορόν...!!! Πώς κι ελάγγεψεν το τσιμίδι μ'...! Και κι εκανέθεν τον “δέσκαλον” ντο εχόρεψεν το κορτσόπον με τ' άγουρους τον Σέραν χορόν......εσέγκεν ατο να χορεύ' και το Πιτσάκ' με έναν άγουρον......!!!!! Έ ρε θείο Καλούση πού είσαι. Πού είσαι γιατί εμείς κι ατοίν οι “δέσκαλοι” εδέβασαμ' ατο κά.....!!!! Τον θεό σ' αν αγαπάς “δέσκαλε” άλλο μ' εφτάς αοίκα θα παλαλών' τς μας, θα παλαλών' τς τον κόσμον !!! - Ατά έχ' ατα γραμμένα σην κάμεραν για όποιον ψαλαφά τα -

Άλλο ξάν. 1 Αυγούστου σα κάποιον πανοΰρ' που εποίκεν κάποιος Σύλλογος σο χωρίον ατ'....Εξέγκεν η “δεσκάλ' τσα” το παιδικόν το χορευτικόν. Έ, όσον και να έν μικρά μωρά είν', τερείς ατα. Επεκεί εξέγκεν το εφηβικόν. Όλ(ι)α τα ζιπκοφορεμένα ντο χορεύνε είναι κορτσόπα.....ντο να εφτάμε θα τερούμ' ατα.....Κι θα λέγω ντο και πώς εχόρευαν. Θα στέκω σ' είναν χορόν ντο εχόρεψαν, και εχάσα τ' αχούλ(ι)α μ', επαλαλώθα.....Μητερίτσα είπαν ατον....με το τσαχαβελένεν το φορκάλ' εχόρευαν ατον....άμον τα στρουμφάκια.....άμον την Χιονάτην και τους εφτά νάνους......παιδική κατασκήνωση......περνά περνά η μέλισσα....δεν μπορώ να το περιγράψω στα ποντιακά αυτό που είδα......Εντράπα, ερεθίστα, εκάπνιξεν η κοτύλα μ', ελάγκεψεν το τσιμίδι μ', εξέβεν η πίεση μ', ερούξεν το ζάχαρο μ', εθόλωσαν τ' ομμάτ(ι)α μ' ας σον θυμόν, καταράχτραν έπαθα όπως έλεεν και η γιάγια μ' Ξανθίππη, έγκα πυρετόν...ΕΛΕΟΣ, ΕΛΕΟΣ.....!!!! Ρέ γαμώ το στανιόν εσουν για “δέσκαλοι”, πού εύρετεν ατά τα χορούς; Πού είδετ' (ε)ατα; Ποίος εμάθιξε σας ατα; Ας σ' όποιον περιοχήν τη Πατρίδας έρθαν ατά; Γιατί εμείς ατόσα χρόν(ι)α κι είδαμ' ατα καμίαν, και κι έξαμ' ατα ποτέ; Αέτς όπως πάει η δουλεία εμείς κι πρέπ' να είμες πόντιοι !! Μάλλον εμείς πρέπ' να έρθαμε ας σο Δυρράχειον...!

Ο άλλος..., άλλος “δέσκαλος” ατός. Τ' 'εμπρ' την εβδομάδαν σ' έναν άλλον χωρίον, σο πανοΰρ' ν ατουν εφόρτσεν τα κορτσόπα τα ζίπκας και εξέγκεν ατα να χορεύνε. Κι κανείται ατό, - έμαθαμ' ατο ατώρα – το έναν το κορίτς', που θα έτον 15\17 χρονών φορεί τα ζίπκας, αλλά το καμίς και το γιλέκ' είναι κοντά, και εξέβαν ας σην ζίπκαν...., και εσκώθαν απάν καικά και εφανερώθεν η κοιλία τς'.....! Και χορεύ' αέτς'....!! Εθαρρείς κι ατό εσέγκεν τα κοντά, τα καλοκαιρινά τα λώματα τς' και εξέβεν σο λασίον, σην βόλταν....!! Για όνομαν τη Θεού και τη Παναΐας...Ίντανε ατά τα πράματα; Καλά, ατός ο “δέσκαλον” τσίπαν κι έχ απάν' ατ'; Ξάϊ εντροπή ευρίεται απές ατ'; Καλά κανείς τιδέν κι λέει ατς'; Ατοίν οι “δέσκαλοι” αν κι ξέρ'νε να χορεύνε – που κι ξέρ'νε – εγνωρίζ'νε ντό είν' ατά τα ΙΕΡΑ λώματα που φορίζ'νε σα παιδία........; Ατός ο “δέσκαλον”, θα εφόρνεν τα ζίπκας αέτς' όπως εφόρτσεν το κορίτς', και θα εχόρευεν με την κοιλίαν ατ' οξωκά.....; Γιατί ερέχτεν ατό ντο εποίκεν, και γιατί να ερέχκουμες ατο κι εμείς πά; Ατοίν οι “δέσκαλοι” εγροικούν πού ευρίουνταν, και ντό εφτάνε......; Αλλά το φταίξιμον κι έχν' ατο ατοίν ! Εμείς έχωμ' ατο ! Εμείς που κι πατούμ' ατς' σα λάχτας ! Και η ΠΟΕ που κι χατεύ' (ε)ατς' !! Και το ΔΣ τη σύλλογονος που κι κόφτ' τ' ομούτ' ν ατουν........!! Εξέρωμε ότι οι “δέσκαλοι¨εφτάνε ίντ(ι)αν θέλ'νε, αλλά όχι κι αέτς'...! Ατοίν επαρεδέβαν τον κόσμον. Πάνε μαναχοί και εχάσαν την στράταν ατουν. Άλλο κάν'αν κι λογαρ(ι)άζ' νε, και εξευτελίουνταν οι σύλλογοι πά, και οι πόντιοι πά, και εμείς πα, και τα παιδία ντο χορεύνε πα. Μονάχον ατοίν κι ξεφτελίουνταν γιατί τ' αχούλ(ι)α τουν ατόσον κόφνε....!!! Είναι κοντά....!! Και αφού τ' ατεινέτερα τ' αχούλ(ι)α κι δουλεύνε, οι άλλ'.....οι αχουλήδες γιατί κρατούν' ατς και κι στείλ' ν ατς να πάνε ωρ(ι)άζνε χτήν(ι)α; Εγώ ρωτώ όλεν τον κόσμον που δεβάζ' ατά τα τσιζία αδακά. Είδετεν αλλού κές άλλον σύλλογον, Θρακιώτ'ς, Κρητικούς, Μακεδόνες, Ηπειρώτ'ς, Νησιώτ'ς να χορεύ'νε και να έχ'νε ατό το χάλ'; Εγώ νέος έμ'νε κι εγέρασα κι ατό το ρεζιλούχ' καμίαν από κανίναν άλλον σύλλογον και χορευτικόν συγκρότημαν κι είδ' ατο....!! ΕΜΕΙΣ ΓΙΑΤΙ......; Εϊκιτι Καλούση, έϊκιτι Μοσκώφ, έϊκιτι Γώγο, έϊκιτι Μακεδών, έϊκιτι Ευσταθιάδη, εσύ έγρασες την ψή σ' απάν σην γήν, σ' ατόν τον άκλερον τον τόπον, να κρατείς την παράδοσην όπως έγκαν ατο τεμετέρ' ας σην Πατρίδαν, κι ατοίν όλλ' αδακά ατώρα θα “γαμούν την μάναν ατς” για παράδοσην και πολιτισμόν. Έχεσαν, και χέζ'νε απάν σα χορούς, σην γλώσσαν, σην αξιοπρέπειαν – τρανόν κουβένταν είπα ατώρα – σα ήθη και σα έθιμά μουν.....! Πολιτισμόν χιλιάδων χρόνων σα ογδόντα, ενενήντα χρόν(ι)α θα ταουτεύ'ν ατο. Ένουμνες περίγελος....Έϊκιτι Γώγο έλα έπαρ' ατά τα κεμεντζέδες που παίζ'νε τεμ(ε)άκ και ντός τσάκατα. Σούκ Χρύσανθε κι εσύ πα, κι άλλο μ' εμπαίν' τς απές. Εσύ πα Αϊβάζ', έβγα κι εσύ πα οξωκά. Ελάτεν οπίς' και τερέστεν εμείς ντο εφτάμε αδακά. Τερέστεν τα χάλ(ι)α μουν. Τερέστεν ντο φορούμε, ντο τραγωδούμε, και ντο χορεύωμε.......!! Αλλά πολλά φοούμαι ότι άν έλεπετ' εμας θ' αποθάνατεν μίαν κι άλλο....Ήμαρτα ξάν, εκολατίγα....



Κεβρεκίδης Αλέξανδρος

2009 Αύγουστος 22

Ωραιόκαστρο


Και εδώ σ' αυτό το σημείο θέλω να απευθύνω αυτήν την ανοιχτή επιστολή στην ΠΟΕ και στον Πρόεδρό της τον Κύριο Παρχαρίδη. Κύριε Πρόεδρε, γνωρίζω ότι η ΠΟΕ ξεκίνησε “δειλά” να διευθετήσει κάποια “κακώς κείμενα”, και κάποια σοβαρά λάθη του παρελθόντος. Και λέω “δειλά” γιατί κατά την γνώμη μου θα έπρεπε η ΠΟΕ να πάρει άμεσα και δραστικά μέτρα, και να δώσει οριστικές λύσεις σε θέματα που απασχολούν, και “εικόνες” που παρουσιάζουν κάποιοι σύλλογοι, οι οποίες προσβάλουν το ποντιακό στοιχείο. Ήσασταν κι εσείς παρών στην μεγαλειώδη μουσικοχορευτική εκδήλωση – πανηγύρι – κάποιου συλλόγου, όπου το τοπικό χορευτικό συγκρότημα ξεκίνησε το πρόγραμμά του με τικ μονό Ματσούκας χορεύοντάς το......τίκ μονό Κρώμνης ! Και αυτό είναι το λιγότερο. - Επειδή βρισκόντουσαν πολλοί αντιπρόσωποι άλλων συλλόγων, πιθανών κι άλλοι να αντιλήφθηκαν το “λάθος”. - Ήσασταν, και ήμασταν παρόντες όμως όταν αναφέρθηκε και χορεύτηκε ο χορός ΛΑΦΡΙΓΚΟΝ....!! (Το ΦΡΙ με γιώτα η με ύψιλον άραγε;) Ήσασταν....σας έβλεπα γιατί καθόμουν απέναντί σας δίπλα στην πίστα....! Είμαι σίγουρος ότι το ακούσατε και το είδατε......! Σας ρωτάω λοιπόν. Σας άρεσε αυτό που είδατε και ακούσατε; Έχετε ξανακούσει αυτόν τον χορό; Εσείς σαν μεγαλύτερος έχετε προλάβει σίγουρα ανθρώπους “πατρίδας”. Σίγουρα θα τους έχετε δει, πιτσιρικάς εσείς τότε, να χορεύουν. Έχετε δει, και έχετε ακούσει ποτέ αυτούς τους ανθρώπους να προφέρουν αυτήν την λέξη, αναφερόμενοι σε χορό, και να τον χορεύουν; Θα τους προσέβαλε, όπως προσβάλει εμένα και το άκουσμα μόνον του ονόματος. ΛΑΦΡΙΓΚΟΝ......!!!! Υπήρχε περίπτωση κάποιος άνθρωπος “πατρίδας” να χόρευε έναν τέτοιο χορό; Εγώ αν ήμουν στο χορευτικό του συλλόγου και έλεγα τον συχωρεμένο τον παππού μου, ο οποίος ήρθε από τον Καύκασο το 1919, ότι έμαθα να χορεύω τον χορό ΛΑΦΡΙΓΚΟΝ...θα με έδενε με σύρμα στα κάγκελα του σπιτιού του και δεν θα με άφηνε να ξαναπατήσω στον σύλλογο....! Εσείς κύριε Παρχαρίδη, και κύριοι χοροδιδάσκαλοι είστε υπερήφανοι, και νοιώθετε όμορφα όταν ακούτε και βλέπετε τέτοιους χορούς; Πώς αισθάνεστε όταν βλέπετε χορευτικά συγκροτήματα να παρουσιάζουν αυτήν την άθλια εικόνα και να χορεύουν τέτοιους χορούς; Τι αισθάνεστε όταν βλέπετε κορίτσια ντυμένα με ζίπκες να χορεύουν Σέρα; - Έχετε υπόψη σας ότι υπήρχαν αντρικοί και γυναικείοι χοροί; Λετσίνα, Σέρα, Τρομαχτόν. - Ριγάτε όταν βλέπετε κοριτσάκια να χορεύουν Πιτσάκ......; Έ και να το έβλεπε ο παππούς ο Καλούσης....! - Τα έχω καταγεγραμμένα στην κάμερα και δεν είμαι καθόλου υπερήφανος. - Και για να επεκταθώ λίγο περισσότερο. Τι νοιώθετε όταν παρουσιάζονται “πόντιοι” χορευτές φορώντας φέσια και ποτούρια; Εγώ κύριε Πρόεδρε, εάν, λέω εάν, τολμούσα να φορέσω φέσι για να χορέψω κάπου, οπουδήποτε, και μ' έβλεπαν οι συχωρεμένοι οι παππούδες μου, - ο άλλος ο παππούς μου ήταν από την Τσιμερά – θα με έκοβαν το κεφάλι με την κερεντίν.....και θα έτον και “κόρκον”, ακόνιγον δηλαδή για να με ταλαιπωρήσουν .... Ακόμα και τώρα κάποιοι ηλικιωμένοι δεν θέλουν ούτε κάν να ακούσουν για Τουρκία και Τούρκο....! Φανταστείτε πώς τους προκαλούμε αυτούς τους ανθρώπους παρουσιάζοντάς τους...., τους πόντιους με φέσια ! Λυπηθείτε τους.....λυπηθείτε μας.......

Οι υπόλοιποι παλιοί χορευτές μας και χοροδιδάσκαλοι, οι άνθρωποι της παράδοσης τι λένε για όλα αυτά; Τι λέει ο κύριος Σωματαρίδης για αυτήν μας την κατάντια; Ή μήπως δεν τα ξέρει; Τι λέει ο Μιχάλης ο Καραβέλας; Ο Ξενοφών Σοφιανίδης, ο Τάκης Ζερζελιδης, ο Χαραλαμπίδης Δαμιανός, ο Κυριάκος Ιωσηφίδης, ο Ζουρνατζίδης Νίκος, ο Μάκης Πετρίδης, ο Μωυσής Χαζαρίδης, ο Ευθυμιάδης και πόσοι άλλοι; Τί λέτε κύριοι για όλα αυτά που συμβαίνουν στον ποντιακό χώρο; Για τις παρουσιάσεις, για τα φέσια, για τους χορούς, για την γλώσσα, για την μουσική, για την έλλειψη παιδείας και σεβασμού που έχουν οι νεαροί μαθητές των χορευτικών; - πολύ μεγάλο κεφάλαιο κι αυτό. - Εσείς τι λέτε λοιπόν για όλα αυτά; Ή μήπως δεν έχετε άποψη; Για να μην μιλήσω τώρα και για το ποντιακό θέατρο.

Και αφού κύριοι προσπαθείτε να μας “πασάρετε” σαν παραδοσιακούς όλους αυτούς τους χορούς, και σαν παραδοσιακή φορεσιά το φέσι, γιατί δεν μας παρουσιάζετε σαν παραδοσιακό και το παπάχ, το οποίο φορούσαν οι δικοί μας στην Ρωσία; Εάν λοιπόν ορισμένοι πληθυσμοί κάτω από ιδιαίτερες και συγκεκριμένες συνθήκες φορούσαν το φέσι ή το παπάχ, αυτό σημαίνει ότι είναι η αντιπροσωπευτική μας ενδυμασία; Κατ' αυτήν την έννοια γιατί δεν είναι παραδοσιακό μουσικό όργανο το βιολί, το ούτι, ο κεμανές, και αργότερα το κλαρίνο;

Εάν κύριε Ζουρνατζίδη – απευθύνομαι σε εσάς ιδιαίτερα γιατί ήμουν στο κέντρο όταν είχατε τον χορό σας και παρουσιάσατε τον χορευτή με το φέσι – σας προσκαλούσε ένας Τούρκικος σύλλογος, η φορέας να συμμετάσχετε στις εκδηλώσεις του παρουσιάζοντας το δικό σας χορευτικό σχήμα, θα παρουσιαζόσασταν με τα φέσια; Από περιέργεια ρωτάω, δέν ξέρω αν το κάνατε ήδη ! Και πρέπει να αναφέρω εδώ ότι οι Τούρκοι προσπαθούν να μας αντιγράψουν για ευνόητους λόγους, φορώντας ζίπκες, και χρησιμοποιώντας την ποντιακή λύρα σαν δικό τους μουσικό όργανο !! Υπάρχει περίπτωση μήπως αργότερα να παραδεχθείτε ότι κι αυτό ήταν λάθος; Όπως κάνατε και με τους ποντιακούς χορούς; Εδώ θέλω να μεταφέρω αυτούσια αποσπάσματα από την συνέντευξή σας που δώσατε στο περιοδικό “ΧΟΡΕΥΩ” στο τεύχος Μαρτίου-Απριλίου 2008. Σελίδα 54.

......έπρεπε τον απλό χορό (που έχει και όλη την ομορφιά) να τον κάνουμε σύνθετο, να δημιουργήσουμε φιγούρες να διαφέρουμε από τα άλλα χορευτικά και να υπάρχει απόλυτη ομοιομορφία.......Έτσι αρχίσαμε να ενσωματώνουμε φιγούρες στους 4-5 χορούς δυναμικούς και γρήγορους που χορεύαμε (Λετσίνα, Τρυγόνα, Σερανίτσα, Κότσαρι, Σέρρα) κι αυτό γιατί η γκάμα των χορών που γνωρίζαμε ήταν πολύ περιορισμένη (15-20 χοροί).....Ήμασταν μάλιστα και υπερήφανοι για αυτό που κάναμε, που καταστρέφαμε, δηλαδή, τον παραδοσιακό χορό ! Σήμερα δεν πιστεύω τίποτε από όλα αυτά.

........Στεκόμουν στη μέση και όταν ήταν να κάνουμε φιγούρα έσφιγγα τα χέρια των διπλανών μου και εκείνοι το ίδιο για να μην φωνάξουμε. Πρόκειται για εντελώς απαράδεκτο τρόπο, γιατί στον παραδοσιακό χορό λες τα επιφωνήματα όταν πρέπει. Ειδικά στη Σέρρα. Εμείς όμως κάναμε ακριβώς το αντίθετο και αυτό μας έδωσε βραβείο !!!

Και συνεχίζω την συνέντευξη και από την σελ. 55.

>>Ερώτ: Υπήρχε ευθύνη στους πόντιους, που ενώ έβλεπαν τα συγκροτήματα να παραποιούν τους χορούς, τα χειροκροτούσε αντί να τα διορθώνει;

Ευθύνη υπήρχε. Κανένας δεν μας είπε ότι “αυτό είναι ένα δημιούργημα ενός ολόκληρου λαού και δεν έχετε το δικαίωμα να το αλλοιώνετε” Ο καθένας έχει το δικαίωμα να διαμορφώνει το παρόν και το μέλλον του. Το παρελθόν όμως ανήκει σε άλλους, και ειδικά στον χορό κανείς δεν έχει το δικαίωμα να το διαμορφώνει επειδή έτυχε να χορεύει η επειδή του έδωσαν μια ηγετική θέση σε ένα χορευτικό.......

Όπως καταλαβαίνετε κύριε Παρχαρίδη, Καραβέλα, Ζουρνατζίδη, Ζερζελίδη και όποιοι άλλοι ότι το θέμα της παράδοσής μας “μπάζει” από παντού, είναι διάτρητο, είναι “ιστέ”, “τεμ(ε)άκ”,”αλάϊ μαλάϊ”.....!! Στέκομαι σε ένα σημείο της συνέντευξης του κύριου Ζουρνατζίδη που λέει ότι “κανένας δεν έχει το δικαίωμα να διαμορφώνει το παρελθόν.....κανένας δεν μας είπε ότι αυτό είναι δημιούργημα ενός ολόκληρου λαού και δεν έχετε το δικαίωμα να το αλλοιώνετε......”

Έ λοιπόν κύριοι σας το λέω εγώ !!! ΔΕΝ ΕΧΕΤΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ !!! Και εάν εσείς είστε αυτοί που αντιγράφουν, καταγράφουν, και “διαμορφώνουν” την παράδοση......έ, εγώ είμαι η “παράδοση”.....έτσι εγωιστικά.....!

Εγώ γεννήθηκα από καθαρούς πόντιους γονείς, και μεγάλωσα στο Ωραιόκαστρο της Θεσσαλονίκης, έναν τόπο, ένα χωριό που ζούσε παραδοσιακά. Ένα χωριό που όταν διασκέδαζε με τον Πατριάρχη της λύρας Γώγο, οι άλλοι ούτε καν ξέρανε ποιος ήταν !! Όταν χόρευε ο Καλούσης, ο Μακεδών, ο Μοσκώφ, ο Σιδηρόπουλος, ο Χαραβόπουλος, ο Τσαφαρίδης, ο Τσαμεσίδης στα γλέντια και στις χαρές με λυράρη τον Γώγο και τρόμαζε ο τόπος, όλοι οι άλλοι ήταν......απλοί θεατές !! Όταν αυτοί οι άνθρωποι χόρεψαν για ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ στην νεώτερη ποντιακή ιστορία, πανελλαδικά και παγκοσμίως, στην Διεθνή Έκθεση της Θεσσαλονίκης το 1957, ΔΗΜΟΣΙΑ ποντιακούς χορούς με λυράρη....ποιόν άλλο, τον Πατριάρχη.......όλοι οι πόντιοι είχαν κατακλύσει όλη την περιοχή της Διεθνούς Εκθέσεως μέχρι και την Καμάρα, - μη μπορώντας να πέσει ούτε βελόνα, - και βλέπανε, ριγούσανε από ενθουσιασμό κι από συγκίνηση, μαθαίνανε.....!!!! - Διαβάστε το αφιέρωμα στον Καλούση και την συνέντευξη του Κυριάκου Σιδηρόπουλου - Ας τολμούσε κάποιος να πεί τον Μακεδών να φορέσει φέσι και να χορέψει τον Σέρα χορό.....!!! Ας τολμούσε κάποιος να αναφέρει και μόνον σ' αυτούς τους ανθρώπους ότι υπάρχει και ο χορός ΛΑΦΡΙΓΚΟΝ...και άλλοι πόσοι.....ακόμα θα έτρωγε κλωτσιές.......!!!

Αυτά που ξέρω λοιπόν να χορεύω και να μιλάω τα έμαθα από τούς παππούδες μου, από τους γονείς μου, και από αυτούς τους ανθρώπους που προανέφερα.....! Άρα λοιπόν ίσως θα έπρεπε να καταχωρήσετε σε μια άκρη του μυαλού σας αυτά που λέω εγώ, και να τα σεβαστείτε.

Και αναρωτιέμαι κύριοι της ΠΟΕ, - επιστρέφοντας πάλι στο θέμα των στολών - και κύριοι χοροδιδάσκαλοι, γιατί να ανεχόμαστε να δεχόμαστε, και να μεταμορφώνουμε τις γυναίκες μας σε άντρες βάζοντάς τες κιόλας να χορέψουν Σέρα και Πιτσάκ; Γιατί καταδικάζετε μία χορεύτρια να χορεύει αντρικά φορώντας της Ζίπκα; Έχετε δει Κρητικοπούλες να φοράνε αντρικές στολές; Έχετε δει Θρακιώτισες να φοράνε βράκες; Έχετε δει Ηπειρώτισες να φοράνε φουστανέλα και τσαρούχια; Γιατί εμείς να ντύνουμε τις γυναίκες άντρες; Την περίοδο του Τριωδίου το καταλαβαίνω...!! Δεν προσβάλει αυτό και τις γυναίκες και τους άντρες; Δεν προσβάλει τον σύλλογο; Δεν προσβάλλονται οι ηλικιωμένοι βλέποντας αυτό το “θέαμα”; Δεν προσβάλεται το ποντιακό στοιχείο; ΕΛΕΟΣ...! Μπορεί μια γυναίκα, όσο καλή κι αν είναι στον χορό να αποδώσει τους αντρικούς όπως ένας άντρας;

Και κλείνω αυτό το τεράστιο θέμα κάνοντας πρόταση στην ΠΟΕ. Γιατί δεν συγκροτείτε μια ομάδα από καταξιωμένους και κοινά αποδεκτούς χοροδιδασκάλους – όχι πολλούς – οι οποίοι να αποφασίσουν το πόσοι και ποιοι είναι οι παραδοσιακοί χοροί; Να σας παρουσιάσουν μια λίστα 20-30-40 χορών οι οποίοι θα καταχωρηθούν σαν οι μόνοι παραδοσιακοί ποντιακοί χοροί. Να αποστείλετε επιστολές σε όλα τα σωματεία με τους χορούς αυτούς τους οποίους θα είναι υποχρεωμένοι όλοι οι χοροδιδάσκαλοι να διδάσκονται ανα εξάμηνο, η ανα χρόνο από τους συγκροτούντας την λίστα δασκάλους. Να υποχρεώσετε όλους τους συλλόγους να έχουν ευπρεπή εμφάνιση, και όχι να ντύνουν τα κορίτσια αγόρια. Αν δεν έχουν αγόρια να “κατεβάζουν” μόνο γυναικεία σχήματα.

Έχουμε εξευτελιστεί σαν λαός από τις επιλογές μας, και από τις παρουσιάσεις μας. Και όχι μόνον ! Επιτέλους θα πρέπει να διεκδικήσουμε και να κερδίσουμε ξανά την χαμένη μας υπόληψη, το κύρος, και την σοβαρότητα, γιατί δυστυχώς τα έχουμε χάσει. Και ας μην στρουθοκαμηλίζουμε...!!! Μόνον έτσι θα απαιτήσουμε και από τους άλλους να μας εκτιμούν, να μας σέβονται, και να μας υπολογίζουν.

Στην διάθεση οποιουδήποτε για οτιδήποτε

2009 Αύγουστος 22

Κεβρεκίδης Αλέξανδρος

Ωραιόκαστρο

8